Op weg naar professionele medezeggenschap
Verkeerd signaal overheid vergrijzing
Werknemers die vóór hun 65-ste stoppen met werken en die een bovengemiddeld aanvullend pensioen incasseren, moeten vanaf 2011 meebetalen aan de AOW. Dat is het plan dat CDA, PvdA en de CU in het regeerakkoord hebben opgenomen.
De Regiegroep GrijsWerkt onderstreept het doel dat beoogt wordt: iedereen werkt tot z’n 65-ste door om de gevolgen van de vergrijzing het hoofd te bieden. GrijsWerkt benadrukt echter dat langer doorwerken niet louter een zaak is van werknemers. Ook werkgevers zijn aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Het regeerakkoord lijkt daaraan voorbij te gaan. Het akkoord mist bovendien een duidelijke visie op de rol van de overheid in de aanpak van de vergrijzing .
De gemiddelde stop-leeftijd is op dit moment 61,5 jaar. Dat is op termijn een onhoudbare situatie. Om de economie draaiende te houden is het nodig dat iedereen minimaal tot de pensioenleeftijd doorwerkt. Dat doorwerken is echter niet een zaak van werknemers alleen. Vervroegd uittreden en vroegpensioen zijn vaak het gevolg van het personeelsbeleid van de werkgever. De ‘boete’ voor het vervroegd uittreden geheel en al bij werknemers neerleggen, is dan ook in de ogen van GrijsWerkt een te eenzijdige maatregel.
De vooroordelen bij werkgevers moeten aangepakt worden
De voornaamste reden voor vervroegd uittreden is de beeldvorming over oudere werknemers. Werkgevers heeft nog té vaak het idee dat oudere werknemers duurder, vaker ziek, minder inzetbaar en minder efficiënt zijn. Cijfers en onderzoeken hebben al lang het tegendeel aangetoond. Toch leven de misvattingen voort.
Op zich nog heel vitale en gezonde oudere werknemers worden daardoor al snel als té oud gezien en bejegend. Het resultaat is dat ze op een zijspoor belanden, onderbenut worden en zo snel mogelijk weggesaneerd worden. Ondertussen worden de jongere collega’s zo zwaar belast, dat ze al ver voor hun 65-ste moeten afhaken omdat ze fysiek niet meer in staat zijn hun functie uit te voeren. Daarmee is de kiem gelegd voor een nieuwe golf vervroegde uittredingen.
Ineffectieve maatregel
Het regeerakkoord lijkt de schuld voor het vervroegd uittreden geheel bij werknemers neer te leggen. Maatregelen die werkgevers aanspreken op hun verantwoordelijkheid ontbreken in het akkoord. GrijsWerkt vindt dit een verkeerd signaal. Daarbij zet de Regiegroep ook vraagtekens bij het effect van de maatregel: alleen 65-plussers met een aanvullend pensioenen boven 18.000 euro worden beboet. De vraag is of dat per saldo veel zal opleveren; de eerste berekeningen wijzen op een extra belasting van minder dan € 200,-. Bovendien wordt volledig voorbijgegaan aan de vraag bij wie de feitelijk verantwoordelijkheid voor de vervroegde uittreding ligt: bij de werknemer zelf of bij de werkgever?
Nú actie!
Vraagtekens zijn er meer. GrijsWerkt is kritisch over de termijn die genoemd is voor het ingaan van de maatregel: 2011. Dat is ná regeerperiode van het nieuwe kabinet. De suggestie wordt gewekt dat vergrijzingsmaatregelen best nog en paar jaar uitgesteld kunnen worden. Ook dat is in de ogen van de Regiegroep een verkeerd signaal. De Regiegroep vindt dat de aanstaande coalitiepartners een kans laten liggen om nu al werk te maken van maatregelen die tot concrete resultaten leiden, bijvoorbeeld een wettelijk verankerd recht op scholing voor alle leeftijden.
Verlaging herkeuringsleeftijd
Kritisch is de Regiegroep tenslotte ook over de verlaging van de herkeuringsleeftijd in het kader van o.a. de WIA en de WAO. Die wordt verlaagd van 50 naar 45 jaar. Hoe sympathiek deze maatregel ook is voor oudere arbeidsongeschikten; het gaat om een maatregel die stigmatiserend werkt richting werknemers en werkzoekenden van 45 jaar en ouder. Het signaal lijkt te zijn dat je vanaf 45 jaar niet meer hoeft te rekenen op nieuw of passend werk. De hardnekkige misvattingen over oudere werknemers worden daarmee verder gevoed.
Positieve ontwikkelingen
Naast kritiekpunten zijn er ook positieve punten. De beoogde verhoging van de arbeidskorting voor werknemers ouder dan 57 is een concrete maatregel om de arbeidsparticipatie van oudere werknemers te bevorderen. Positief is GrijsWerkt ook over de plannen m.b.t. de levensloopregeling: meer inzetten op deeltijdpensioen en het minder aantrekkelijk maken van vervroegd pensioen. Ook dit is een maatregel die past bij een verhoogde arbeidsparticipatie van oudere werknemers.
Regiegroep GrijsWerkt
De Regiegroep GrijsWerkt is in 2004 ingesteld door de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Opdracht is het bewerkstelligen van een cultuuromslag in het denken over oudere werknemers, het attenderen op van de gevolgen van de vergrijzing; het losmaken van discussie en kennisuitwisseling en het aanreiken van handvatten aan werkgevers en werknemers om concrete maatregelen te nemen. De Regiegroep GrijsWerkt staat onder voorzitterschap van Ed Nijpels.