• HRM
• Consultancy
• South Africa

Verslag Dag van de Diversiteit op 24 april 2009 in Utrecht

David Pinto tijdens de dag van de diversiteit van OAVM op 24 april 2009

Diverse presentaties

Tijdens de Dag van de Diversiteit op 24 april waren er diverse presentaties over het onderwerp Diversiteit. Marc Habets van OAVM Organisation & Consultancy, die de dag had georganiseerd opende de dag met een overzicht van de mogelijkheden met betrekking tot het onderwerp diversiteit binnen de medezeggenschap. Daar is volgens Marc Habets nog veel winst te behalen. 

Peter Klinckhamers van AwakentoChange 

Peter Klinckhamers presentatie ging over de de belangrijke invloed van globalisering op onze samenleving. Hoe kunnen mensen vanuit verschillende etnische, religieuze en culturele verschillen, vreedzaam samenleven en samenwerken. Wat is hierin het effect van leeftijd en geslacht?

Willen we in onze multiculturele organisaties tot een optimale inzet komen van onze diverse talenten, dan is het van belang inzicht te hebben in de waarden van onze collega’s en medewerkers. Waarden bepalen immers het gedrag van mensen, zij bepalen ons denken en handelen. Als we dit gedrag beter begrijpen kunnen we tot duurzame veranderingen komen. De aanwezigen maakten  kennis met een model voor het begrijpen en ontwikkelen van waarden. Hiermee kunnen bruggen worden gebouwd binnen bedrijfsculturen en nog belangrijker, tussen mensen.

Corine van der Veer van Scenario

Corine van der Veer stond tijdens haar presentatie stil bij de onderliggende processen die in elk team, elke groep en dus elke organisatie werkzaam zijn, en die ertoe leiden dat individuen in een groep vooral zoveel mogelijk op elkaar willen lijken, en diversiteit willen uitbannen. Inzicht in dergelijke onderhuidse krachtenvelden stelt leiders en beleidsmakers beter in staat om diversiteitsbeleid een grotere kans van slagen te doen laten hebben, en minder voor onverwachte en onaangename verrassingen te komen staan. Aan de hand van een aantal filmpjes werden deze zaken verduidelijkt aan het aanwezige publiek.

Keynote spreker David Pinto

David Pinto onderscheidt culturen op een andere manier, waarbij hij uitgaat dat de oorzaak van cultuurverschillen gezocht moet worden in de onderliggende structuur van een maatschappij. Zo maakt Pinto een onderscheid tussen culturen met een fijnmazig systeem (F-cultuur) en met een grofmazig systeem (G-cultuur). Voorbeelden van F-culturen zijn de Italiaanse, Chinese, Turkse, Vietnamese, Marokkaanse en Zuid-Afrikaanse cultuur. Onder andere de Noord-Europese landen, waaronder Nederland worden gerekend tot de G-culturen.

Zowel de dimensies van Hofstede als de F- en G-cultuur van Pinto zijn uitersten van een continuüm volgens Pinto. Een cultuur is dus nooit helemaal masculien of feminien, of vertoont uitsluitend kenmerken van de F-cultuur of G-cultuur. De mate van bepaalde kenmerken in een cultuur bepalen of de het dichter staat tot een masculiene samenleving of een feminiene samenleving, een F-cultuur of een G-cultuur etc.

Interculturele competentie

Pinto legt uit dat de kans op miscommunicatie tussen personen uit verschillende culturen groter wordt door het verschil in normen, waarden en het wereldbeeld. Deze verschillen kunnen echter worden overbrugd mits je de cultuur van de ander leert kennen, en je bewust bent van de normen en waarden in je eigen cultuur. Aan interculturele competentie, ofwel een effectieve (interculturele) communicatie, zijn volgens Pinto (1990) vier voorwaarden verbonden:
- Technische voorwaarde: er moet wederzijds begrip zijn van de taal waarin wordt gecommuniceerd en het kanaal moet goed functioneren;
- Cognitieve voorwaarde: beide partijen dienen te spreken op een voor elkaar aanvaardbaar intellectueel niveau;
- Interpretatieve voorwaarde: aan de gebruikte woorden moet dezelfde interpretatie worden toegekend;
- Affectieve voorwaarde: beide partijen moeten van elkaar weten wat de emotionele betekenis is van gebruikte woorden, gebaren of handelingen.

Voor de ontwikkeling van interculturele competentie, en dus het effectief kunnen communiceren met personen uit andere culturen, heeft Pinto de drie-stappen methode ontwikkeld die hij aan de aandachtig luisterende publiek uitlegt met verschillende voorbeelden uit tal van zijn boeken.

De drie-stappen methode (DSM)

De DSM is gebaseerd op het dubbel perspectief, ofwel het leren kijken vanuit het perspectief van je eigen cultuur (het kennen van je eigen normen en waarden) en vanuit het perspectief van de cultuur van de ander (het leren kennen van de normen en waarden van de ander). 
Door deze aspecten te leren, kan men elkaars wereldbeeld begrijpen en is het mogelijk de volgende problemen, die zich gedurende de communicatie kunnen voordoen, te voorkomen:

- Een beperkte visie: zien, beleven en interpreteren vanuit je eigen denkraam;
-  Je eigen normen en waarden toekennen en toeschrijven aan je gesprekspartner;
-  Het niet kunnen aangeven van je eigen wensen, beperkingen en grenzen omdat niet duidelijk is wat de communicatiecodes en de culturele waarden van de ander zijn.

Cultuur kent een manifest aspect en een verborgen aspect. Het eerste aspect is verbonden aan leeftijd, geslacht, opleiding, etniciteit, beroep en de sociaal-maatschappelijke positie en is direct waarneembaar. Er zijn echter ook kenmerken die niet direct of moeilijker waarneembaar zijn zoals emoties, geloof, gevoel en beleving. Deze verborgen aspecten van cultuur spelen een grote rol in de communicatie en hoeven door te leren kijken en handelen vanuit een dubbel perspectief, niet tot misverstanden te leiden.

Communiceren of handelen vanuit een dubbel perspectief is echter niet vanzelfsprekend, de DSM vormt echter een praktische manier om dit te leren. De drie stappen die genomen moeten worden zijn:

STAP 1
Je eigen (cultuurgebonden) normen en waarden leren kennen. Welke regels en codes zijn van invloed op je denken, handelen en communiceren?

STAP 2
De (cultuurgebonden) normen, waarden en gedragscodes van de ander leren kennen. Scheid meningen over het gedrag van de ander van de feiten. Onderzoek wat het ‘vreemde’ gedrag
van de ander betekent.

STAP 3
Bepaal hoe je in de gegeven situatie met de geconstateerde verschillen in normen en waarden omgaat. Bepaal vervolgens waar je grenzen liggen wat betreft aanpassing aan en acceptatie van de ander. Maak deze grenzen aan de ander duidelijk.

Na de inspirerende en enerverende presentatie van Pinto volgden er nog tal van discussies die veel voer tot nadenken brachten. Tijdens de borrel na afloop werd er nog vollop gediscussieerd.

Als de DSM goed wordt toegepast, kunnen volgens Pinto vooroordelen worden weggenomen en kunnen andermans normen en waarden beter worden begrepen en gerespecteerd. Daarnaast kunnen de eigen grenzen duidelijk aan anderen kenbaar gemaakt worden, zodat irritaties, onbegrip en een overdreven vorm van tolerantie voorkomen kunnen worden. 

David Pinto aan de slag met aandachtige luisteraars tijdens de workshop over de DSM